Rijksmonument uit de weder opbouw

Het vroegere Grotius Lyceum in Den Haag is een van de honderd gebouwen uit de periode van de wederopbouw die in oktober rijksmonument zijn geworden. In het karakteristieke pand zit nu het openbare Segbroek College.
Rector Co Huisman en hoofd bedrijfsvoering Han Potma zijn blij dat de school in 1998 al fors is uitgebreid.

Het gebouw van het voormalige Grotius Lyceum ligt in de Haagse Bloemenbuurt, een wijk uit de jaren twintig en dertig. In de Tweede Wereldoorlog sloopten de nazi’s een deel van deze wijk voor de aanleg van Atlantikwall, de Duitse verdedigingslinie tegen de geallieerden. Ook het toenmalige Stokroos Lyceum ging in die periode tegen de vlakte.
Na de oorlog kreeg architect Sjoerd Schamhart, die afgelopen zomer op 88-jarige leeftijd is overleden, de opdracht een nieuwe school te bouwen. Hij koos voor een pand van vier lagen: één verzonken in de grond, twee daar bovenop en op het dak het tekenlokaal in een paviljoen-achtige opbouw. De architect bracht ook opmerkelijk veel glas in zijn ontwerp, waardoor de school heel transparant is.
Bijzonder is ook de aula. Daar werd destijds geen toestemming voor gegeven, uit vrees dat er dan ook dure aula’s in andere nieuwe schoolgebouwen moesten komen. Schamhart vond een creatieve oplossing: de aula werd officieel geen aula maar de entree van het gebouw.
Bij het ontwerp van de school werd al rekening gehouden met zelfstudie. In een lange, lichtgebogen gang zijn aan de ene kant lokalen en aan de andere kant tafels tussen schuifkasten, die de gang compartimenteren. Door de glazen wand van de lokalen kunnen de docenten zicht houden op de leerlingen in de gang. Daarmee was Schamhart zijn tijd vooruit.

Uitbreiding
Omdat het gebouw in de loop der jaren te klein werd, is in 1997 en 1998 aan de achterzijde een uitbreiding gerealiseerd. Architect Leon Thier van Atelier PRO betrok Schamhart als adviseur bij het ontwerp van de nieuwbouw. Die zit deels vast aan de oudbouw. De buitenmuur aan de noordzijde van de oudbouw is nu binnenmuur in twee atriums geworden. Dit doet denken aan de nieuwbouw van de Tweede Kamer, waarvan de oude muren ook in de binnenruimte zijn gehandhaafd. Aan de oude muren in de nieuwe atriums is een structuur met cirkels van de Brusselse kunstenaar Henri Jacobs aangebracht.
Huisman en Potma zijn blij dat de uitbreiding van het Segbroek College al is gerealiseerd voordat het gebouw van Schamhart op de lijst van rijksmonumenten werd geplaatst. “Natuurlijk, het is een eer als je gebouw rijksmonument wordt. Maar het wordt niet aan je gevraagd of je dat wilt. We zijn nu aan allerlei regels gebonden. Het zal nu veel moeilijker zijn om dingen aan het gebouw te veranderen”, aldus rector Huisman.
Potma weet als hoofd bedrijfsvoering nog niet waar hij in de nieuwe situatie precies aan toe is. “Ik moet me nog goed in de regels verdiepen. Je kunt extra subsidie krijgen, maar of dat voldoende zal zijn…. Ik weet het nog niet. Ik ben in elk geval dolblij dat we de forse uitbreiding van 1998 al achter de rug hebben, want dat zou nu niet meer zo kunnen.”

Martin van den Bogaerdt